نمونه سوال ادبيات فارسي (2 )
نمونه سوال ادبيات فارسي (2 )
الف) معنی شعر ونثر : ابیات و عبارات زیر را به نثر ساده ی امروزی برگردانید.
1- طبل می زنند و می بینی آفتاب تیغ کشید .
2- سر زانو هایش به قدر یک وجب خورد رفته بود .
3- دست هایش را به سنگ مردگان آویختند .
4- دلا کلاهش را برداشت و زیر آن آبشار طلایی رنگ سرازیر شد .
5- التماس و لابه ی مامور مانند آب که روی آتش بریزند التهاب گیله مرد را خاموش کرد .
6- سلام او در وقت صباح مومنان را صبوح است .
7- که ناگاه عمر و آن سپهر نبرد برانگیخت ابرش بر افشاند گرد
8- اگر بلدچی خان آمده باشد ، الان که راه بیفتیم خروس خوان می رسیم .
9- جالا دیگر چانه اش گرم شده و در خوش زبانی نوک جمع را چیده و متکلم وحده شده است .
10- چو نازش به اسب گرانمایه دید کمان را به زه کرد و اندر کشید
11- چو تویی قضای گردان به دعای مستمندان که زجان ما بگردان ره آفت قضا را
ب) لغت : معنی لغات و عباراتی را که زیر آن ها خط کشیده شده بنویسید.
1- چو رهام گشت از کشانی ستوه . 2- آثار شادی در وجناتش نمودار گردید .
3- از ایوان که طارمی چوبی داشت . 4- ماه ایازش آواز ماست .
5- وسط میدان هیمه گذاشته اند . 6- عفریت ، چه کسی به یاری تو خواهد آمد .
7- با حال استیصال پرسیدم . 8- یکی تیر الماس پیکان چوآب .
ج) دانشهای ادبی :
1- دو گونه رایج ادبیات نمایشی را نام ببرید ؟
2- نام نویسندگان آثار مقابل را نام ببرید. آتش خاموش( ) چمدان ( )
3- در عبارات زیر چه نوع آرایه ادبی دیده می شود؟
الف) صدای سنگین سکوت در سرسرا پیچیده بود .
ب) مهر او بلا نشینان را کشتی نوح است .
4- چرا محمود درویش را شاعر مقامت فلسطین نامیده اند ؟
5- بعد از مشروطه نویسندگان در آثار خود به مسائل .................. و................................ پرداختند .
6- توضیح مقابل در باره ی کیست ؟ « مشهورترین شاعر رمانتیک قرن نوزدهم فرانسه که « کارگران بهار » از آثار اوست.
د) خودآزمایی :
1- چرا نویسنده فیلم نامه ، ماجرای علی و زهرا را بچه های آسمان نامید؟
2- « تو قلب سپه را به آیین بدار » یعنی چه ؟
3- عبارت مقابل را معنی کنید . الف) سماق مکیدن ب) شکم را صابون زدن
4- هرکدام از دو شخصیت « محمد ولی » ، « گیله مرد » نماد چه انسانهای در عصر خود هستند ؟
5- در بیت زیر « اژدها » استعاره از چیست ؟
« به جز بازوی دین و شیر خدا / که شد طالب رزم آن اژدها »
6- در عبارت « فرشتگان سرودهای صلح و شادی انسان را برای چوپانان خواندند » منظور از کلمات مشخص شده چیست ؟
7- « زیبای کوچکش را ربودند » یعنی چه ؟
8- کدام یک از گزینه های زیر به معنی « انباری برای نگه داشتن برنج » است ؟
الف) تلکه ب) لاور ج) کروج د) تولم
ﻫ ) درک مطلب:
دل اگر خدا شناسی همه در رخ علی بین به علی شناختم به خدا قسم خدا را
مگر ای سحاب رحمت تو بباری ارنه دوزخ به شرار قهر سوزد همه جان ما سوا را
نه خدا توانمش خواند نه بشر توانمش گفت متحیرم چه نامم شه ملک لافتی را
چو زنم هر دو ز نوای شوق او دم که لسان غیب خوش تر بنوازد این نوا
1- در بیت اول شاعر شرط شناخت خداوند رادر چه می داند ؟
2- در بیت دوم « ماسوا » مخفف چه عبارتی است و به چه معناست ؟
3- بیت سوم به کدام جمله ی مشهور در باره ی حضرت علی ( ع ) اشاره دارد ؟
4- منظور از « لسان غیب » در بیت آخر کیست ؟
5- شاعر در کدام بیت ناتوانی خود را از وصف علی ( ع ) بیان می کند ؟
به نام خدای جهان آفرین بینداخت شمشیر را شاه دین
چو شیر خدا راند بر خصم تیغ به سرکوفت شیطان دو دست دریغ
- فعل « بینداخت » در بیت اول به چه معناست ؟
2- با توجه به ابیات چرا شیطان دو دست دریغ بر سر می کوبد ؟
3- در ابات بالا از چه القابی برای حضرت علی ( ع ) استفاده شده است ؟
و) شعر حفظی : جاهای خالی را پرکنید.
1- خود ز فلک برتریم و ز ملک افزون تریم .............................................................
2- آنان که محیط ......................... و آداب شدند در جمع کمال شمع ........................ شدند
------------------------------------- َ
نمونه سوال ادبيات فارسي (2 )
الف) معنی شعر ونثر : ابیات و عبارات زیر را به نثر ساده ی امروزی برگردانید.
1- این را من از روی طبیعت کشیده ام .
2- راه بیابان را به رویمان باز گذاشته اند .
3- با هم ، کاسه و کوزه یکی بودیم .
4- ندانم که این بار چرا آن تجربه صفرا افزود .
5- پیش از تو هیچ خدایی را ندیده بودم ، که پای افزار وصله دار به پا کند .
6- برای حاصل دادن کشتزارها منتظر تموز و پای کوبی دبکه در موقع درو هستم .
7- این شیخ مردی بود که با مکارم اخلاق و جامع بین مراتب دین و دانش .
8- امروز به غم فزون ترم ازدی و امسال به نقد کم تر از پارم
9- هزار بادیه سهل است با وجود تو رفتن اگر خلاف کنم سعدیا به سوی تو باشم
10- اگر در باغ عشق آیی همه فراش دل یابی وگر در راه دین آیی همه نقاش جان بینی
11- چون خاک در هوای تو از پا افتاده ام چون اشک در قفای تو با سر دویده ام
ب) لغت : معنی لغات و عباراتی را که زیر آن ها خط کشیده شده بنویسید.
1- ماه ایارش آواز ماست. 2- که به ما سوا فکندی همه سایه ی هما را .
3- بی زلت و بی گناه محبوسم . 4- از هر سو رقعه ای به او فرستادند .
5- این قبیل کتاب ها سراپا تنبه است . 6- از آن دهان که هرَای شیر می خروشد .
7- خسرو ارتجالاً انشایی می خواست . 8- هنوز جرزها و سر دیوارها برپاست .
ج) دانشهای ادبی :
1- کدام شاعر سراینده شعر سپید است ؟
الف) احمدرضا احمدی ب)علی موسوی گرمارودی ج) قیصر امین پور د) اخوان
2- در ابیات زیر یک آرایه ادبی پیدا کنید .
الف) که گر عرشی به فرش آیی و گرماهی به چاه افتی وگر بحری تهی گردی و گر باغی خزان بینی
ب) با یاد رنگ و بوی تو ای نوبهار عشق چون بنفشه سر به گریبان کشیده ام
3- در طنز هدف ................ ، ........................ است یکی از طنز پردازان معروف ............................ می باشد .
4-نام نویسندگان آثار مقابل را بنویسید . الف) سو وشون ( ) ب) آخر شاهنامه ( )
5- چرا در عبارت مهر او بلانشینان را کشتی نوح است آرایه تلمیح وجود دارد ؟
6- محمد حسن رهی معیری از کدام شاعر در سرودن اشعار خود پیروی کرد .
7- ادبیات داستانی معاصر از اوایل .................. با کتابهای نظر سیاحت نامه ابراهیم بیگ و مسالک المحسنین آغاز شد
د) خودآزمایی :
1- در مصراع« در میان خانه گم کردیم صاحب خانه را » مقصود از صاحب خانه کیست ؟
2-« هر نفسی به جان رسد کارم » ، « به جان رسد کارم » کنایه از چیست ؟
3- محوری ترین پیام سووشون و هدیه سال نو چیست ؟
4- مقصود از باب دندان ، سپر انداختن چیست ؟
5- در شعر ریشه ی پیوند منظور شاعر از «درسینه ام هزار خراسان نهفته است » چیست ؟
6-« سر به گرد آوردن »یعنی چه ؟
7-« شعر سپید من رو سیاه ماند / که در فضای تو ، به بی وزنی افتاد »اشاره به کدام ویژگی های شعر شاعر دارد ؟
8- دربیت همان دستمالی که پولک نشان شد و پوشید اسرار چشم ترت را شاعر قطرات اشک دوست شهید خود را به چهتشبیه کرده است ؟
ﻫ ) درک مطلب :
1- شاعر در بیت« بدین زورو زدنیا چوبی عقلان مشو غره / که این آن نوبهاری نیست کش بی مهرگان بینی »
الف) غره به چه معنی است ؟
ب) شاعر در بیت بالا نشانه نادانی را چه می داند ؟
2- به خوابگاه عدم گر هزار سال بخسبم / به خواب عافیت آن گه به بوی موی تو باشم
الف) سعدی در بیت بالا در آرزوی چیست ؟
ب) منظور از خوابگاه عدم چیست ؟
3- دربیت « یکی زشب گرفتگان چراغ بر نمی کند / کسی به کوچه سار شب در سحر نمی زند »
کدام کلمه نماد آزادی است؟
4- « دلا تا کی در این زندان فریب این و آن بینی / یکی زین چاه ظلمانی برون شو تا جهان بینی »
منظور از « چاه ظلمانی » چیست ؟
5- دربیت « ترسیدم و پشت بر وطن کردم / گفتم من و طالع نگونسارم »
الف) در کدام مصراع واو همراهی وجود دارد ؟
ب) ترسیدم به چه معنی است ؟
6- در مصراع « دلبر که در کف او موم است سنگ خارا » همه گزینه ها به جز گزینه ............... درست است ؟
الف) اشاره دارد به قدرت ب) رحمان بودن را نشان می دهد
ج) دلبر استعاره از خدا معشوق د) موم و سنگ خارا تضاد است
و) شعر حفظی :
جاهای خالی را پرکنید.
1- از خمستان جرعه ای برخاک ریخت ................................................
2- خا ک موسیقی ......................می شنود / و صدای ...............................می آید درباد
----------------------------------
نمونه سوال ادبيات فارسي (2 )
الف) معنی شعر ونثر : ابیات و عبارات زیر را به نثر ساده ی امروزی برگردانید.
1- آثار شادی در وجناتش نمودار گردید.
2- بربساطی که بساطی نیست
3- الهی ، عبدالله عمر بکاست.
4- آخر عاقبت ، اسبش را پی می کنند.
5- هماوردت آمد ، مشو باز جای .
6- این تاس را لحظه ای بگیر تا دوگانه بگزارم.
7- از جام عافیت می نابی نخورده ام / وز شاخ آرزو گل عیشی نچیده ام .
8- فی الجمله نماند از معاصی منکری که نکرد ومسکری که نخورد .
9- هزار بادیه سهل است با وجود تو رفتن/ اگر خلاف کنم سعدیا به سوی توباشم .
10- برو طواف دلی کن که کعبه مخفی است/ که آن خلیل بنا کرد و این خدا خود ساخت.
11- زیزدان دان نه از ارکان که کوته دیدگی باشد/ که خطی کز خرد خیزد توآن را از بنان بینی.
ب) لغت : معنی لغات و عباراتی را که زیر آن ها خط کشیده شده بنویسید.
1- ماه ایارش آواز ماست. 2- پلنگ را بالای نطعی انداخته بودند.
3- نه جان دلم با مال می رویم 4- عجب نبود که با ابدال خود را هم عنان بینی.
5- صو لت حیدری را دست مایه شادی کودکانه شان کردی . 6- با اونشاید پنجه دریقه افکندن
7- پس از پایان موعظه از هرسو رقعه ها به اوفرستادند. 8- غرفه ها و گوشواره ها یاد آور تصویری هستند .
ج) دانشهای ادبی :
1- شهرت مسعود سعد سلمان در چیست؟
2- حمله حیدری چه نوع حماسه ای است؟
3- رابط میان تغزل و تنه اصلی قصیده چه نام دارد؟
4- اولین داستان کوتاه درایران چه نام دارد؟ اثر چه کسی است؟
5- شعری که آهنگ دارد امّا وزن عروضی ندارد وجای قافیه ها درآن مشخص نیست چه نامیده می شود؟
6- مؤلّف آثار زیر را بنویسید.
الاّیام : از زبان برگ : کارنامه بلخ :
7- درابیات وعبارات زیر چه آرایه هایی وجود دارد؟
الف) دولت فقر خدایا به من ارزانی دار/ کاین کرامت سبب حشمت و تمکین من است.
ج) نه خدا توانمش خواند ، نه بشر توانمش گفت/ متحّیرم چه نامم شه ملک لافتی را
د) خودآزمایی :
1- «توقلب سپه را به آیین بدار» یعنی چه ؟
2- درجمله ی «تپانچه را درکروج لای دسته های برنج پیدا کرد» مقصود از «کروج» چیست؟
3- درعبارت « برکشته های ما جز باران رحمت خود مبار» مقصوداز « کشته ها » چیست؟
4- « با چشمانی یتیم ندیدنت » یعنی چه ؟
5- درجمله « مردم این جزیره از اشراف فارس هستند» واژه « فارس» به چه معناست؟
6- چرا نویسنده نقش کاشی ها را بهار منجمد نامیده است؟
7- مقصود از « باب دندان » و « کمیتش لنگ بود» چیست؟
8- درعبارت « مبحث حروف اضافه» چه ایهامی وجود دارد؟
9- « درانتظار غبار بی سوار نشستن » کنایه از چیست؟
10- منظور شاعر از « درسینه ام هزار خراسان نهفته است» چیست؟
11- مقصود از « کیمیای هستی » در مصراع « کاین کیمیای هستی قارون کند گدارا» چیست؟
ﻫ ) درک مطلب: با توجه به ابیات وعبارات داده شده به سؤالات زیر پاسخ دهید.
شخص به هزار غم گرفتارم / درهر نفسی به جان رسد کارم
خورده قسم اختران به پاداشم / بسته کمر آسمان به پیکارم
امروز به غم فزون ترم ازدی / وامسال به نقد کمتر از پارم
بندی است گران به دست و پایم در / شاید که بس ابله وسبک بارم
ترسیدم وپشت بر وطن کردم / گفتم من و طالع نگو نسارم
1- « کاربه جان رسیدن » درمصراع دوم بیت اول کنایه از چیست؟
2- درمصراع « گفتم من وطالع نگو نسارم » نوع « واو» را مشخص کنید؟
3- مقصود از بیت « خورده قسم اختران به پاداشم » چیست؟
4- مصراع « امسال به نقد کمتر از پارم » به چه معناست؟
5- شاعر علت گرفتاری خود را چه می داند؟
6- لغت « سبکبار» به چه معناست؟ دربیت چهارم چه معنایی دارد؟
« از سایه های آبی ، خارهای سرخ براجساد به جا مانده و طعمه ی عقاب و زاغ شده فرو ریخت
آیا از سرزمین تو بود که فرشتگان سرودهای صلح وشادی انسان را برای چوپانان خواندند؟ »
7- منظور از « سایه های آبی» و « خارهای سرخ» چیست؟
8- منظور از « سرودهای صلح وشادی » « چوپانان » چیست؟
« به کجا چنین شتابان / گون از نسیم پرسید؟ »
9- « گون » و « نسیم » نماد چه کسانی هستند
و) شعر حفظی :
جاهای خالی را پرکنید.
1- از خمستان جرعه ای برخاک ریخت ................................................
2- خا ک موسیقی ......................می شنود / و صدای ...............................می آید درباد
-------------------------
نمونه سوال ادبيات فارسي ( 2 )
درک مطلب : با توجه به ابیات زیر به پرسش ها پاسخ دهید ؟
شخصی به هزار غم گرفتارم در هر نفسی به جان رسد کارم
خورده قسم اختران به پاداشم بسته کمر آسمان به پیکارم
محبوسم و طالع است منحوسم غمخوارم و اختر است خونخوارم
بندی است گران به دست و پایم در شاید که پس ابله و سبکبارم
1 – (کار به جان رسیدن ) کنایه از چیست ؟
2 – شاعر علت گرفتاری خود را در چه می داند ؟ در کدام بیت آمده است ؟
3 – (سبکبار ) در بیت آخر به چه معنی آمده است ؟
قاصد روزان ابری ، داروگ ، کی می رسد باران / بر بساطی نیست / در درون کومه ی تاریک من ذره ای با آ ن نشاطی نیست / و جدار دنده های نی به دیوار اتاقم دارد از خشکیش می ترکد .
4 – (داروگ ) یعنی چه ؟ و پیام آور چیست ؟
5 – تصویری که شاعر از اتاق خود ترسیم می کند نشانه ی چیست ؟
6 – آرایه ی ( متناقص نما ) در کدام بیت آمده است ؟
7 – این شعر در چه قالبی سروده شده است ؟ یک ویژگی آن را بنویسید ؟
8 – در عبارات (مگر ریاضی کمیتش لنگ بود ) مفهوم کنایی عبارت را بنویسید ؟
معنی لغات :
1 . مگر ای سحاب رحمت تو بیاری ار نه دوزخ 2 – درزی ازل به قامت زیبای جناب ایشان دوخته است
3 – روزی تفقدی کن درویش بینوا را 4 – تاس ها بر گیر که به حمام رویم .
5 – به قول نظامی خشت می زد 6- چون رقعه ها به شیخ می رسید
7 – از این قبیل کتاب ها که سرا پا تنبه است می آورم 8 – دمی آب خوردن پس از بدسگال
دانش های ادبی :
1 – به اشعاری که در زندان سروده می شود ، اصطلاحا چه می گویند ؟
2 – آثار زیر از کیست ؟ کارنامه بلخ ( ) آزادی و تربیت ( )
3 - در شعر دوره ی مشروطه به چه مسایلی پرداخته شده است ؟
4 – در بیت زیر دو آرایه ی ادبی را مشخص کنید ؟
نه سایه دارم و نه بیفکنندم و سزاست اگر نه بر درختی تر کسی تبر نمی زند
5 – مشهور ترین اثر سیمین دانشور چه نام دارد ؟
6 – دو تن از فیلم نامه نویسان معروف ایرانی را نام ببرید ؟
خود آزمایی :
1 – (سر به گرد آوردن ) یعنی چه ؟
2 – ( از عرش به فرش آمدن ) کنایه از چیست ؟
3 – چرا نویسنده مثنوی معنوی را از کتاب مقدس غریبان برتر می داند ؟
4 – در عبارت (مبحث حروف اضافه ) چه ایهامی وجود دارد ؟
5 – (گون و نسیم ) در شعر (سفر به خیر )نماد چه کسانی است ؟
6 – ابن بطوطه به چه رسمی در نماز جماعت شوشتر اشاره کرده است ؟
7 – چرا نویسنده نقش کاشی ها را ( بهار منجمد ) نامیده است ؟
8 – در مصراع ( در میان خانه گم کردیم صاحب خانه را ) مقصود از ( صاحب خانه ) کیست ؟
معنی نظم و نثر : عبارات و ابیات زیر را به فارسی روان بر گردانید ؟
1 – دوگانه بگزارم
2 – ارتجالا انشایی می ساخت .
3 – الهی عذر ما بپذیر ؛ بر عیب ها ی ما مگیر
4 – یکی از حضار که کباده ی شعر و ادب می کشید
5 – وسعت تو را ( علی ) چگونه در سخن تنگ مایه بگنجانم
6 – یکی ز شب گرفتگان چراغ بر نمی کند
7 – در آن نفس که بمیرم در آرزوی تو باشم بدان امید دهم جان که خاک کوی تو باشم
8 – داستان از میوه های سر به گردون سای اینک خفته در تابوت پست خاک می گوید .
9 – آن سمند سخن را در میدان ذهن و روح و مغز و دل مستمعان به جولان در آورد .
10 – ده روزه مهر گردون افسانه است و افسون نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا
حفظ شعر :
عشق ........... در نهاد ما نهاد جان ما در بوته ی .............. نهاد
قایق از تور ........ / و دل از آرزوی ..................... هم چنان خواهم راند
--------------------------------------
نمونه سوال ادبيات فارسي ( 2 )
الف – معنی و مفهوم بیت ها و عبارتهای زیر را به نثر روان بنویسید .
1 – برو ای گدای مسکین در خانه ی علی زن که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را
2 – اگر در باغ عشق آیی همه خراش دل یابی وگر در راه دین آیی همه نقاش جان بینی
3- محبوس چرا شدم ، نمی دانم دانم که نه دزدم و نه عیارم
4 – شب از چشم تو ، آرامش را به وام دارد / و طوفان ، از خشم تو ، خروش را
5 – در این سرای بی کسی ، کسی به در نمی زند
6 – الهی ، عذر ما بپذیر ، بر عیب های ما مگیر .
7 – تنها همان رتبه های بالا را وعده بگیر و مابقی را نقدا خط بکش .
8 – کالبد بنا ، مینایی است که روح ایران را در آن حبس کرده اند .
9 – غلام گفت : ای خواجه ، این تاس را لحظه ای بگیر تا دوگانه بگزارم .
ب) معنی لغات مشخص شده را داخل ( کمانک ) بنویسید .
1- او ارتجالا ( ) انشایی ساخت . 2 – چشم ما را ضیای ( ) خودده .
3 - چو سوفارش ( ) آمد به پهنای گوش . 4 – با حال استیصال ( ) پرسیدم .
5 – وی استعدار فیاض ( ) در فرا گرفتن موسیقی داشت . 6 – طومار ( ) ندامت است طبع من
7 – ملیجک می دوید و اشتلم ( ) می کرد . 8 – کت ( ) و بغلش را می بندند .
پ ) دانش های ادبی :
1 – در بیت های زیر چه آرایه هایی به کار رفته است ؟
الف ) دم تیغ بر گردنش چون رسید سر عمر و صد گام از تن پرید
ب) دود اگر بالا نشیند کسر شان شعله نیست جای چشم ابرو نگیرد ، گر چه او بالاتر است .
2 – شعر معاصر پس از نیما در سه شیوه ادامه یافت ، دو شیوه ی آن را نام ببرید .
3 – رابط میان تغزل و تنه ی اصلی قصیده چیست ؟
4 – به اشعاری که در زندان سروده می شود ، اصطلاحا چه می گویند ؟
5 – کتاب های زیر از کدام شاعر یانویسنده است ؟
الف ) چشم هایش ب) در کوچه باغ ها ی نیشابور
6 – سنایی شاعر چه قرنی است ؟ یک کتاب از وی نام ببرید .
ت) حفظ شعر :
1 – مصراع دیگر را بنویسید ،
عشق شوری در نهاد ما نهاد ........................................
2 – تکمیل کنید :
مردم شهر به یک ................. چنان می نگرد / که به یک .................. ، به یک خواب لطیف
ث) درک مطلب :
با تو جه به بیت ها به پرسش های 1 تا 4 پاسخ دهید .
محبوسم و طالع است منحوسم غمخوارم و اختر است خونخوارم
زندان خدایگان که و من که نا گه چه قضا نمود دیدارم ؟
بندی است گران به دست و پایم در شاید که بس ابله و سبک بارم ؟
ترسیدم و پشت بروطن کردم گفتم من و طالع نگو نسارم ؟
1 – شاعر در بیت دوم از چه می نالد ؟
2 – سبک بار در بیت سوم یعنی چه ؟
3 – " پشت بر وطن کردن " کنایه از چیست ؟
4 – در کدام بیت شاعر ، بخت خویش را دشمن خود می داند ؟
5 – مفهوم کنایی " کباده ی چیزی را کشیدن " را بنویسید .
6 – در بیت " موی سپید را فلکم را به رایگان نداد این رشته را به نقد جوانی خریده ام "
شاعر موی سپید را به چه بهایی خرید ؟
7 – همه برده سر در گریبان فرو نشد هیچ کس را هوس رزم او
« علت سر در گریبان فرو بردن همه » چیست ؟
ج ) خود آزمایی :
1 – عبارت کنایی « دندان به دندان خاییدن » و « پنجه در یقه افکندن » را بنویسید .
2 – عبارت « شلخته درو کنید تا چیزی گیر خوشه چین ها بیاید » یعنی چه ؟
3 - « با چشمانی یتیم ندیدنت » یعنی چه ؟
4 – دو اثر دیگر از نویسنده ی « کویر » نام ببرید ؟
5 – در عبارت « مبحث حروف اضافه » چه ایهامی وجود دارد ؟
6 – با در نظر گرفتن خاطرات اعتماد السلطنه ، بگویید که دربار قاجار چه ویژگیهایی داشتند ؟
7 – علت تغییر رفتار « طه حسین » چه بود ؟
8 – دربیت « همان دستمالی که پولک نشان شد / و پوشید اسرار چشم ترت را »
« پولک نشان شدن دستمال » نشانه ی چیست ؟
-------------------------------------
نمونه سوال ادبيات فارسي ( 2 )
الف ) معنی لغات : معنی لغات مشخص شده شده را بنویسید .
1 – و صولت حیدری رادست مایه ی شادی کودکانه شان کردی .
2 – پس از نماز عشا به انواع اوراد و ادعیه می پرداخت .
3 – جامه اش شولای عریانی . 4 – کاسه ها را لحظه ای بگیر تا دوگانه بگزارم .
5 – ملیجک این طرف و آن طرف می دوید و اشتلم می کرد . 6 – او شعر می گفت اما خشت می زد .
7 – آن لاورتان را خودم به درک می فرستادم . 8 – متکلم وحده و مجلس آرای بلامعارض شده است .
ب) معنی شعر و نثر : بیت ها و عبارتها ی زیر را به نثر ساده ی امروزی بنویسید .
1 – الهی عبدالله عمر بكاست اما عذر نخواست . .
2 – بشد تیز رهام با خود و گیر .
3 – یکی از حضار که کباده ی شعر و ادب می کشید .
4 – به خواب عافیت آن گه به بوی موی تو باشم .
5 – موی سپید را فلکم رایگان نداد این رشته را به نقد جوانی خریده ام .
6 – در آن نفس که بمیرم در آرزوی تو باشم بدان امید دهم جان که خاک کوی تو باشم .
7 . خاک مرا جزیره ی خشکی گمان میر دریای بیکران و خروشان نهفته است .
8 – مگر از کدام باده ی مهر مست بودی که با تازیانه ی هشتاد زخم بر خود حد زدی .
9 – سرو پکالش خینی می شود .
10- او را نیز بسمل کردم .
ج ) دانش های ادبی :
1 – سر آغاز شعر نو با نوشتن کدام اثر و توسط چه کسی شروع شده است ؟
2 – در عبارت « از تهی سرشار / جویبار لحظه ها جاری است » چه آرایه ادبی وجود دارد ؟
3 – شعر حبسیه چیست ؟ يك شاعر حبسیه سرا نام ببريد .
4 – نوع ادبی که مبارزه ی ملت ها را در برابر بیگانگان نشان می دهد چه نام دارد ؟
5 – کتاب های روبه رو از کیست ؟ الف ) الایام ب) بینوایان
6 – در بیت « عیب پاکان زود بر مردم هویدا می شود موی اندر شیر خالص زود پیدا می شود » يك آرایه ی ادبی نشان دهيد .
د) درک مطلب :
1 – مفهوم کلی ابیا ت زیر را بنویسید .
ده روز مهر گردون افسانه است و افسون نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا ( )
- هزار بادیه سهل است با وجود تو رفتن اگر خلاف کنم سعدیا به سوی تو باشم ( )
2 – مفهوم کنایی عبارت زیر را بنویسید .
- کمیتش لنگ بود . – همان دستمالی که پولک نشان شد .
3 – با توجه به ابیات به سوالات جواب دهید .
یکی ز شب گرفتگان چراغ بر نمی کند کسی به کوچه سار شب در سحر نمی زند
نشسته ام در این غبار بی سوار دریغ کز شبی چنین سپیده سر نمی زند .
الف ) منظور از شب گرفتگان چیست ؟ ب) منظور از « سحر» و « سپیده » چیست ؟
4 – با توجه به عبارت مذکور به سوالها پاسخ دهید . « قربانش گردن تک و تنها می آید سی میدان ، دور میدان یواش می گردد ، فکری است ، چه طور یک تنه با آن همه دشمن لعین جر بکند .»
الف ) اشاره به چه مراسمی دارد ؟ ب) منظور از « سی میدان » ،« جر بکند» چیست ؟
ه – خود آزمایی :
1- معنی عبارت های مذکور را بنویسید .
سماق مکیدن ( ) شکم را صابون زدن ( )
2- عبارت « با چشمانی یتیم ندیدنت » یعنی چه ؟
3-« گون » و « نسیم » در شعر سفر به خیر نماد چه کسانی هستند ؟
4-در مصراع « در میان خانه گم کردیم صاحب خانه را » منظور از صاحب خانه چیست ؟
5- در شعر « ریشه پیوند » منظور شاعر از « در سینه ام هزار خراسان نهفته است » چیست ؟
6- در بيت زيرمقصود از «مجمعی که شاهدان دو عالم درآن گردمی آیند » چیست ؟
به مجمعي كه درآيند شاهدان دو عالم نظر به سوي تو دارم غلام روي تو باشم
7- در جمله ی « مردم این جزیره از اشراف فارس هستند » ، فارس به چه معنی است ؟
8- چرا در درس « جلوه های هنر در اصفهان » نویسنده نقش کاشی ها را « بهار منجمد » نامیده است ؟
ی) حفظ شعر :
الف – پشت دریاها شهری است / که در آن وسعت خورشید به اندازه ی ......................
ب – عشق شوری در نهاد ما نهاد جان ما .............................................
------------------------------
نمونه سوال ادبيات ( 2 )
معنی شعر و نثر : ابيات و عبارات زير را به نثر روان فارسي برگردانيد :
1ـ چون تويي قضاي گردان ، به دعاي مستمندان كه ز جان ما بگردان ره آفت قضا را
2ـ بر مصطفي بهر رخصت دويد از و خواست دستوري اما نديد
3ـ تو قلب سپه را به آيين بدار من اكنون پياده كنم كارزار
4ـ نه خدا توانمش خواند نه بشر توانمش گفت متحيرم چه نامم شه ملك لافتي را
5ـ سرزمين ما ، فلسطين ، يعني سبزه زار ما / گلهايش مانند نقش بر جامه هاي زنانه است .
6ـ ذكر او مرهم دل مجروح است و مهر او بلانشينان را كشتي نوح است .
7ـ در اواخر عمر با بنده مألوف بودند و كاسه و كوزه يكي شده بوديم .
8ـ اي كاش عظمت در نگاه تو باشد نه در چيزي كه به آن مي نگري
9ـ يكي از حضار كه كباده ي شعر و ادب مي كشيدچنان محفوظ گرديده بودكه جلو رفته جبهه ي شاعر را بوسيد.
10ـ چه طور يك تنه با آن همه دشمن لعين جر بكند ؟
11ـ چه قدر همين خود تو منو تلكه كردي ؟
معني لغات مشخص شده را بنويسيد :
1ـ در پندار وي جانوران گوناگون و اشباح در آن وجود داشتند
2ـ از ايوان كه طارمي چوبي داشت ، افق روشن پديدار بود .
3ـ با حال استيصال پرسيدم : پس چه خاكي به سر بريزم .
4ـ جو سوفارش آمد به پهناي گوش ز شاخ گوزنان بر آمد خروش
5ـ ماه آذارش ، پشته ها را / با شقايق ها و نرگس ها مي آرايد
6ـ اگر بلدچي خان آمده باشد الآن كه راه بيفتيم خروسخوان مي رسيم.
7ـ آن را در كروج لاي دسته هاي برنج پيدا كرد .
درك مطلب : با توجه به ابيات و عبارات زير به پرسش ها پاسخ دهيد :
الف) اي خونين چشم و خونين دست / به راستي كه شب رفتني است / نه اتاق توقيف مي ماند / و نه حلقه هاي زنجير / نرون مرد ، ولي رم نمرده است / با چشم هايش مي جنگد / و دانه هاي خشكيده ي خوشه اي / دره ها را از خوشه ها لبريز خواهد كرد .
1ـ مقصود از رم و نرون چيست ؟
2ـ عبارت « با چشمهايش مي جنگد » به چه معناست ؟
3ـ در بيت اول شب كنايه از چيست ؟
4ـ مقصود از خوشه ها چيست ؟
ب) ما را به ياد بياور اكنون كه له كرده اند گلهاي نو شكفته در پشته هاي اطرافمان را
1ـ مقصود از گلهاي نوشكفته چيست ؟
ج) ما اين را از گذشته به ارث مي بريم / و امروز چهره ي شيلي بزرگ شده است / پس از پشت سرگذاشتن آن همه رنج
1ـ شاعر چه چيز را از گذشتگان خود به ارث برده است ؟
2ـ مقصود از مصراع دوم چيست ؟
د) ماري كه از ديشت روي قلبش چنبره زده بود و خوابيده بود سر بلند كرد به نيش زدن و گلويش چنان گرفت كه نتوانست جمله را تمام كند .
1ـ نويسنده غم زري را در سوگ يوسف به چه ماننده كرده است ؟
آرايه هاي ادبي :
1ـ نام نويسندگان آثار زير را بنويسيد : كارگران دريا قلب مغرب
2ـ شاعر مقاومت فلسطين چه نام دارد و چرا اين لقب را به او داده اند ؟
3ـ تفاوت هاي حماسه ي طبيعي و مصنوع را بنويسيد ؟ (ذكر دو مورد)
4ـ پدر داستان نويسي فارسي كيست ؟ يك اثر از او نام ببريد ؟
5ـ در ابيات زير :
مرا مادرم نام مرگ تو كرد زمانه مرا پتك ترگ تو كرد
فلك باخت از سهم آن جنگ رنگ بود سهمگين جنگ شير و پلنگ
1ـ چه آرايه هايي وجود دارد ؟
2ـ در بيت اول رديف و قافيه را مشخص كنيد.
خود آزمايي :
1ـ در عبارت « بر كشته هاي ما جز باران رحمت خود مبار » مقصود از كشته ها چيست ؟
2ـ سر به گرد آوردن به چه معناست ؟
3ـ عبارت كنايي « دندان به دندان خاييدن » يعني چه ؟
4ـ مقصود از عبارت هاي كنايي زير چيست ؟شكم را صابون زدن ـ چند مرده حلاج بودن
5ـ در عبارت « فرشتگان سروده هاي صلح و شادي انسان را براي چوپانان خواندند . » مقصود از كلمات مشخص شده چيست ؟
6ـ محوري ترين پيام هديه ي سال نو چيست ؟
7ـ زيتون نماد چيست و نشانه ي كدام كشور است ؟
8ـ عبارت « شلخته درو كنيد تا چيزي گير خوشه چين ها بيايي » يعني چه ؟
حفظ شعر :
جاهای خالی را پر کنید .
حسن را بر دیده ی خود جلوه داد .................................
پشت دریا ها شهری است
که در آن ...................................... رو به تجلی باز است
بام ها جای کبوترهایی است
که به فواره ی ........................................ می نگرد
---------------------------------
نمونه سوال ادبيات ( 2 )
الف) معني ومفهوم شعر ونثر: عبارات و بيت هاي زيررا معني كنيد.
1)به نام آن خداي كه نام او راحت روح است و پيغام او مفتاح فتوح است.
2) به من دخلي ندارد . ماشاءالله هفت قرآن به ميان پسر عموي خودت است.
3) مرا مادرم نام مرگ تو كرد زمانه مرا پتك ترگ تو كرد
4) دراُحد كه گل بوسه ي زخم ها ، تنت را دشت شقايق كرده بود.
5) قاصد روزان ابري ، داروگ ، كي مي رسد باران؟
6)هزارباديه سهل است باوجود تورفتن اگر خلاف كنم سعديا به سوي توباشم
7) بروطواف دلي كن كه كعبه ي مخفي است كه آن خليل بنا كرد واين خدا خود ساخت
8) شخصي به هزار غم گرفتارم درهر نفسي به جان رسد كارم
ب) خود آزمايي :
1) درعبارت «بر كِِشته هاي ما جز باران رحمت خود مبار» مقصوداز « كِشته ها » چيست؟
2) عبارت كنايي « دندان به دندان خاييدن » يعني چه؟
2) مقصود از اصطلاحات زيررا بنويسيد.
الف) كميتش لنگ بود ب) جلو كسي درآمدن ج) مثل شاخ شمشاد
4)« با چشماني يتيم نديدنت» يعني چه؟
5) در عبارت «فرشتگان سرود هاي صلح وشادي انسان رابراي چوپانان خواندند.»منظور از كلمات مشخص شده چيست؟
6) در مصراع « همان دستمالي كه پولك نشان شد » پولك نشان شدن دستمال نشانه ي چيست؟
ج) درك مطلب :
1) با توجه به بيت « برواي گداي مسكين در خانه ي علي زن كه نگين پادشاهي دهداز كرم گدارا»
شاعر، حضرت علي (ع) را صاحب كدام ويژگي مي داند؟
2) دربيت « اي خونين چشم واي خونين دست / به راستي شب رفتني است » ، شب نماد چيست؟
3) با توجه به شعر « هميشه هستي / ومي درخشي از بدر/ ومي رسي از كعبه وكوفه همين تهران است كه باراول مي آيي/ ذوالفقار راباز مي كني.»
الف- چه شباهتي ميان جنگ بدر وقيام امام مهدي (عج) وجوددارد؟
ب- چه ارتباطي ميان قيام امام مهدي (عج)و ذوالفقاروجوددارد؟
4) دربيت « نشسته ام در انتظار اين غبار بي سوار / دريغ كز شبي چنين سپيده سر نمي زند» مصراع موردنظر كنايه از چيست؟
5) پيام نهايي بيتِ « اي صاحب كرامت ، شكرانه ي سلامت روزي تفقّدي كن درويش بي نوارا » چيست؟
6) « دمدمه هاي ارديبهشت ، اصفهان چون شاهزاده ي افسون شده ي افسانه است كه طلســمش راشكسته اند وآرام از خواب بيدار مي شود. » منظور از شكستن طلسم چيست؟
7) « باعشق خود چه كنيم/ درحالي كه چشمانمان پراز خاك وشبنم يخ زده است» منظوراز كلمه ي مشخص شده چيست؟
د) معني لغت : واژه هاي مشخص شده را معني كنيد؟
1) چورهام گشت از كشاني ستوه 2) فلك باخت از ســهم آن جنگ رنگ
3) گفت : « مرا نمي هلند. » 4)صفحه ي سفيدي راباز مي كرد وارتجــالاٌ انشايي مي ساخت.
5) وسط ميدان هيمه گذاشته اند. آتش مي كنند. 6) ماه آذارش ، پشته ها رابا شقايق ها ونرگس ها مي آرايد.
7) سومي خادم سماط و مأمورتنظيم برنامه ي غذا
8) جوان ديلاقي مصطفي نام ، آمده مي گويدپسر عموي تني توست.
هـ دانش هاي ادبي :
1) آثارزير از چه كساني است؟
الف ) منجات نامه ب) سووشون ج) يكي بو يكي نبود د) الايام
2) دربيت هاي زير چه آرايه هايي وجود دارد؟
الف- عشق چون آيد برد هوش دل فرزانه را دزد دانا مي كشد اول چراغ خانه را
ب- بزد بربراو سينه ي اشكبوس سپهر آن زمان دست او داد بوس
3) به چه شعرهايي حبسيه مي گويند؟
4) كدام منظومه را سرآغاز شعر نودانسته اند؟
ي ) شعر حفظي : جاهاي خالي بيت هاي زيررا با كلمات مناسب تكميل كنيد.
1) ................ و مخور غم بهار گذران بنشين و دمي به ..................... گذران
2) دور خواهم شدازاين ....... / كه درآن هيچ كسي نيست كه در ............... قهرمانان رابيدار كند.
------------------------------
نمونه سوال ادبيات ( 2 )
معني شعر و نثر : عبارات و بيت هاي زيررا معني كنيد.
1. الان که راه بیفتیم خروس خوان می رسیم .
2. حساب کهنه پاک می کرد .
3. راه بيابان را به رويمان باز گذاشته اند .
4. مابقي را نقداً خط بكش .
5. كشـانـي بـــدو گفـت بــي بــــارگــــي بـه كشتن دهــي سـر بـه يكبارگي
6. كشــانـي هم انــدر زمـــان جــان بــداد چنــان شد كـه گويـي ز مـادر نزاد
7. بيـامـد بـه دشـت و نفـس كــرد راســت پـس آن گه بـاستـاد همـرزم خواست
8. مگر ای سحاب رحمت تو بباری ارنه دوزخ به شرار قهر سوزد همه جان ما سوا را
9. دويــدنــد از كيــــن دل ســـوي هـــم در صـلــح بستنـد بـــر روي هــم
10. وقت ظهر در سایه ی آبی رنگ / میان مزارع زیتو ن می خوانیم / برای حاصل دادن کشتزارها منتظررسیدن تموز و پای کوبی دبکه در موقع درو هستیم .
11. بد بخت ها سا ل آزگار یک بار برایشان چنین پایی می افتد و شکم ها را مدتی صابون زده اند باید در این موقع درست جلوشان درآیی و کباب صحیحی بدهی.
د ) خودآزمايي :
1. در عبارت » فرشتگان سرودهاي صلح و شادي انسان را براي چوپانان خواندند « منظور از كلمات مشخص شده چيست ؟
2. رجز خواندن کنایه است از....
الف ) آواز خوانی ب) فریب دادن ج) خودستایی د) زجرکشیدن
3. کدام کلمه ممال نیست ؟
الف) اسلیمی ب) سلیح ج) مزیح د) تعلیم
4. زیتون نماد چیست و نشانه ی کدام کشور است ؟
5. چه عاملي مانع از آن شد كه گيله مرد محمد ولي را از پاي درآورد ؟
6. محوري ترين پيام داستان كباب غاز چيست ؟
7. عبارت كنايي » دندان به دندان خاييدن « يعني چه ؟
درک مطلب :
» به راستي كه شب رفتني است «
نرون مرد ولي رم نمرده است
» با چشم هايش مي جنگد »
الف) شب در ادبیات فارسی نماد چیست ؟
ب) با چشم هایش می جنگد یعنی چه ؟
کدام گزینه با مفهوم بیت زیر از حافظ متناسب است ؟
« ثوابت باشد ای دارای خرمن اگر رحمی کن بر خوشه چیتی »
الف) زن های خوشه چین به قطار کنار مزرعه نشسته اند.
ب) شلخته درو کنید تا چیزی گیر خوشه چین ها بیاید .
ج) زن های خوشه چین دو جوال با خود می آورند.
د) زری کنار هر مزرعه که می گذرد همه به او سلام می کنند
با توجه به ابيات زير به سؤالات مطرح شده پاسخ دهيد .
تهمتن چنين داد پاسخ كه نام چه پرسي كزين پس نبيني تو كام
مـرا مـادرم نـام مرگ تـو كرد زمـانـه مـرا پتك تــرگ تــو كرد
پيـاده نديدي كـه جنگ آورد سـرسـركشـان زيــر سنگ آورد ؟
کشانی بدو گفت با تو سلیح نبینم همی جز فسوس و مزیح
چونازش به اسب گران مایه دید کمان را به زه کرد واندر کشید
الف) مصرع زمانه مرا پتک ترگ تو کرد یعنی چه ؟
ب) چرا کشانی اسب رستم را هدف گرفت ؟
ج) به نظر کشانی اسلحه رستم چیست ؟
د)آرايه بيت سوم چيست ؟
عبارت زیر بیان کننده کدام احساس درونی بشر است ؟
به نظرتم همه روشنایی های آسمان خاموش شده بود ند حتی ماه و ستاره ها .......
الف) آرزوها و رویاها ب)تر س ج) امید د)آرامش
دانش هاي ادبي :
1. كتب زير آثار چه كساني هستند ؟
الف) آتش خاموش ( ) ب) هفت كشور ( )
2. اصلي ترين مسائل حوزه ي ادب پايداري چيست ؟
3. شاعر مقاومت فلسطين لقب كيست ؟ چرا ؟
4. داستان گيله مرد بر آثار كداميك از نويسندگان كشور تأثير گذاشته است ؟
5. ادبيات داستاني معاصر از چه زماني و با چه كتابهايي آغاز شد .
6. این شخصیت کیست « شهرت وی بیشتر مرهون داستان های کوتاه و احساساتی و نیمه واقع گرایانه است از آثار او چرخ فلک را نام برد .»
معني لغت :
الف) چند خلنگ خشك به دست باد رانده مي شدند . ب) كت و بغلش را مي بندند .
ج) شاخه هاي عظيم به وضعي موحش سيخ ايستاده بودند . د) ايران طارمي چوبي داشت.
ر) لابد خود را يك جنتلمن تصور كرده اي . ز) سلام او در وقت صباح مومنان را صبوح است .
ه) وسايل را از كومه ي گيله مردان جمع كردند . س) جُبهه ي شاعر را بوسيد .
حفظ شعر :
ما به فلک بوده ایم یار ملک بوده ایم باز همان جا رویم جمله که آن شهر ماست خود ز فلک . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . زین دو چرا ...............................................
» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ديـدي كــه چگونــه گــور بهـرام گـرفت »
بر خیز و مخور غم جهان گذران .....................................................
----------------------------------------------